Charakterystyka najpopularniejszych substancji słodzących

Acesulfam K (E950), znany również jako acesulfam potasowy, jest około 200 razy słodszy od sacharozy, a jednocześnie bezkaloryczny. Został odkryty w 1967 roku przez niemieckich naukowców i od ponad 50 lat jest stosowany w przemyśle spożywczym na całym świecie. Dziś jest dopuszczony do użytku w ponad 100 krajach, w tym w Unii Europejskiej, Stanach Zjednoczonych, Japonii, Kanadzie, Norwegii i Australii.

Czym jest acesulfam K?

Acesulfam K to organiczna sól potasowa wytwarzana syntetycznie. Nie występuje naturalnie w przyrodzie, ale jest doskonale poznana i dokładnie przebadana. Substancja dobrze rozpuszcza się w wodzie i cechuje ją czysty, słodki smak, zbliżony do sacharozy.

Po spożyciu nie ulega przemianom w organizmie – nie jest trawiona ani wchłaniana, nie kumuluje się w tkankach i jest wydalana z moczem w postaci niezmienionej. Dzięki temu nie dostarcza kalorii i nie wpływa na poziom glukozy we krwi.

Acesulfam K znajdziesz w szerokiej gamie produktów spożywczych, takich jak:

• napojach gazowanych i innych produktach typu „zero”,
• słodzikach stołowych,
• jogurtach i deserach mlecznych,
• lodach, dżemach, sosach i wyrobach piekarskich,
• gumach do żucia i produktach niskokalorycznych.

Ze względu na lekko gorzkawy posmak, acesulfam K często łączy się z innymi substancjami słodzącymi, takimi jak aspartam, sukraloza lub erytrytol. Takie połączenia wzmacniają intensywność odczucia smaku słodkiego i poprawiają profil smakowy produktu.

Jakie są właściwości acesulfamu K?

Acesulfam K to wyjątkowo stabilny związek chemiczny, który zachowuje swoje właściwości zarówno w wysokiej temperaturze, jak i w środowisku kwaśnym. Dzięki temu znajduje szerokie zastosowanie w produktach o różnych recepturach i warunkach przechowywania.

Najważniejsze właściwości acesulfamu K:

• jest około 200 razy słodszy od cukru,
• nie dostarcza kalorii i nie podnosi poziomu glukozy we krwi,
• jest stabilny w temperaturze do 200°C – można go stosować do pieczenia i gotowania,
• nie ulega rozkładowi w kwaśnym środowisku – sprawdza się w napojach owocowych,
• zachowuje stabilność podczas pasteryzacji, chłodzenia i mrożenia,
• wykazuje efekt synergiczny w połączeniu z innymi słodzikami.

Dzięki odporności na ciepło i długi okres trwałości acesulfam K jest jednym z najczęściej wybieranych w przemyśle spożywczym słodzików. W produktach łączony z aspartamem daje pełny, cukrowy smak bez gorzkiego posmaku i pozwala obniżyć ogólną zawartość kalorii.

Czy acesulfam K jest szkodliwy?

Nie, acesulfam K nie jest szkodliwy. To jeden z najlepiej przebadanych dodatków do żywności. Jego bezpieczeństwo potwierdziły niezależne instytucje naukowe, w tym EFSA, JECFA (FAO/WHO) i FDA. Badania toksykologiczne i epidemiologiczne nie wykazały, aby E950 miał działanie rakotwórcze, mutagenne, neurotoksyczne czy wpływał negatywnie na hormony lub układ pokarmowy.

W 2025 roku EFSA potwierdziła, że acesulfam K jest bezpieczny w ramach aktualnych poziomów spożycia, zarówno u dorosłych, jak i dzieci. Substancja nie wpływa na masę ciała, metabolizm glukozy ani mikrobiotę jelitową. W praktyce oznacza to, że produkty zawierające E950 mogą być elementem zbilansowanej diety, szczególnie u osób ograniczających cukier i kalorie.

Ile wynosi dopuszczalne dzienne spożycie acesulfamu K?

Zgodnie z najnowszą oceną EFSA z 2025 r., dopuszczalne dzienne spożycie (ADI) – czyli ilość substancji, którą można spożywać codziennie przez całe życie bez ryzyka dla zdrowia acesulfamu K wynosi obecnie 15 mg na kilogram masy ciała dziennie. Wcześniej wartość ta wynosiła 9 mg/kg, jednak aktualne dane toksykologiczne pozwoliły ją zwiększyć.

Dla osoby dorosłej o masie 70 kg oznacza to bezpieczne spożycie do 1050 mg acesulfamu K dziennie. To równowartość kilku litrów napoju słodzonego acesulfamem K w maksymalnym dopuszczalnym stężeniu, co w praktyce jest trudne do osiągnięcia w codziennej diecie.

Aspartam (E951) to niskokaloryczna substancja intensywnie słodząca, która jest około 200 razy słodsza od cukru, a jednocześnie dostarcza znikomą ilość energii. Został odkryty w 1965 roku w Stanach Zjednoczonych i od kilkudziesięciu lat stosuje się go na całym świecie – również w Unii Europejskiej. Jego bezpieczeństwo wielokrotnie potwierdzały międzynarodowe instytucje naukowe, w tym EFSA, JECFA i FDA i jest jedną z najlepiej przebadanych substancji słodzących.

Czym jest aspartam?

Aspartam jest związkiem chemicznym składającym się z dwóch aminokwasów – fenyloalaniny i kwasu asparaginowego – połączonych grupą metylową. Po spożyciu ulega rozkładowi do tych samych składników, które naturalnie występują w produktach białkowych, takich jak mięso, jaja, nabiał czy warzywa.

Podczas trawienia powstaje także niewielka ilość metanolu, jednak jego ilość jest znacznie mniejsza niż ta, którą organizm przyswaja po zjedzeniu owoców czy warzyw. Dlatego aspartam nie stanowi zagrożenia dla zdrowia, jeśli jest stosowany zgodnie z dopuszczalnymi normami.

Jakie właściwości ma aspartam?

Aspartam jest 150-200 razy słodszy od sacharozy, dzięki czemu nawet niewielka jego ilość nadaje produktom intensywny, słodki smak przy minimalnej wartości energetycznej (4 kcal/g). Ponieważ używa się go w bardzo małych ilościach, wpływ na kaloryczność gotowych produktów jest pomijalny.

Nie jest jednak odporny na wysoką temperaturę – podczas pieczenia i gotowania traci słodkość, dlatego najlepiej sprawdza się w napojach, deserach mlecznych i produktach chłodzonych.

Zastosowanie w przemyśle spożywczym:

• napoje typu „zero”,
• gumy do żucia, dżemy, jogurty,
• słodziki stołowe,
• produkty instant i desery mleczne.

Czy aspartam jest szkodliwy?

Nie, aspartam nie jest szkodliwy. Substancja jest jednym z najlepiej przebadanych słodzików na świecie. Ponad 200 badań naukowych potwierdziło jego bezpieczeństwo dla zdrowia człowieka. Przedmiotem badań był nie tylko aspartam, lecz również produkty jego rozkładu: kwas asparaginowy, fenyloalanina i metanol oraz zanieczyszczenie – diketopiperazyna. Instytucje takie jak EFSA, JECFA, FDA oraz WHO potwierdzają, że nie stanowi zagrożenia dla zdrowia w ilościach spożywanych przez konsumentów.

Co mówią oceny naukowe:

• Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) oceniał aspartam wielokrotnie i potwierdził jego bezpieczeństwo w opiniach z lat 2002, 2006, 2009, 2010 i 2011. W grudniu 2013 r. EFSA opublikował pełną ocenę bezpieczeństwa aspartamu – również w tej opinii nie stwierdzono ryzyka dla zdrowia, aspartam i jego metabolity są bezpieczne dla ogółu populacji (w tym niemowląt, dzieci i kobiet w ciąży) w ramach ustalonego ADI (Acceptable Daily Intake). Wyjątek stanowią osoby chore na fenyloketonurię, które muszą unikać spożycia fenyloalaniny.
• JECFA (2023) – po ponownej, kompleksowej analizie danych toksykologicznych i epidemiologicznych potwierdzono bezpieczeństwo aspartamu.

Klasyfikacja IARC

Wprawdzie w publikacji IARC (2023)

W tej samej kategorii IARC (2B) znajdują się m.in. aloe vera, praca nocna czy pikle azjatyckie. Faktyczna rakotwórczość aspartamu nie została potwierdzona w badaniach.

Jakie mogą być skutki uboczne stosowania aspartamu?

U osób zdrowych nie obserwuje się skutków ubocznych przy typowych poziomach spożycia. Jedynym przeciwwskazaniem jest fenyloketonuria (PKU) – choroba metaboliczna, w której organizm nie potrafi prawidłowo metabolizować fenyloalaniny.

Z tego powodu produkty zawierające aspartam są oznaczone ostrzeżeniem:

„Zawiera źródło fenyloalaniny”.

Osoby chore na fenyloketonurię muszą jednak unikać szerszej gamy produktów spożywczych, a nie tylko tej popularnej substancji słodzącej. Z tego względu fakt ten nie świadczy o szkodliwości aspartamu.

Ile wynosi dopuszczalne dzienne spożycie aspartamu?

ADI dla aspartamu wynosi:

• 40 mg/kg masy ciała dziennie (wg EFSA),
• 50 mg/kg (wg FDA).

Dla osoby ważącej 70 kg odpowiada to około 2800 mg aspartamu dziennie – czyli ilości zawartej w około 16 szklankach napoju, w którym zastosowano maksymalną dozwoloną ilość tego słodzika.

W praktyce jednak napoje i inne produkty spożywcze zawierają znacznie niższe stężenia aspartamu, dlatego przekroczenie ADI w codziennej diecie jest praktycznie niemożliwe. Nawet gdyby wszystkie spożywane napoje zawierały maksymalne dopuszczone ilości aspartamu, wypijanie 16 szklanek dziennie przez całe życie byłoby nierealne z praktycznego punktu widzenia.

Czy osoby chore na cukrzycę mogą korzystać z aspartamu?

Tak, aspartam może być używany przez osoby chore na cukrzycę. Nie podnosi poziomu glukozy we krwi i nie wpływa na indeks glikemiczny produktów. Może być bezpiecznie stosowany przez osoby z cukrzycą lub insulinoopornością jako zamiennik cukru. Zastąpienie nim sacharozy pomaga ograniczyć kaloryczność diety i wspiera kontrolę glikemii.

Sukraloza (E955) to niskokaloryczna substancja intensywnie słodząca, która jest nawet 600 razy słodsza od zwykłego cukru, a jednocześnie nie dostarcza do organizmu kalorii. Odkryto ją w 1976 roku na Uniwersytecie Londyńskim na zlecenie brytyjskiego przemysłu cukrowniczego. Od tamtej pory została dopuszczona do stosowania w Unii Europejskiej i uznana za bezpieczną przez kluczowe instytucje naukowe, w tym EFSA, JECFA i FDA.

Czym jest sukraloza?

Chemicznie sukraloza jest pochodną sacharozy, w której trzy grupy hydroksylowe (–OH) zostały zastąpione atomami chloru. Taka modyfikacja sprawia, że substancja nie jest metabolizowana przez organizm człowieka – przechodzi przez przewód pokarmowy praktycznie niezmieniona. W efekcie nie podnosi poziomu glukozy we krwi i nie dostarcza energii, co czyni ją szczególnie użyteczną w produktach przeznaczonych dla osób kontrolujących masę ciała lub glikemię.

W smaku bardzo przypomina sacharozę, ale w odróżnieniu od niej nie wywołuje gwałtownych wahań glikemii. Dzięki tym właściwościom sukraloza stała się jednym z najczęściej stosowanych zamienników cukru w żywności i napojach.

Jakie właściwości ma sukraloza?

Sukraloza łączy w sobie kilka cech, które decydują o jej popularności:

• jest około 600 razy słodsza od cukru, co pozwala stosować ją w bardzo małych ilościach;
• jest stabilna w wysokich temperaturach i nie ulega rozkładowi pod wpływem ciepła, więc nadaje się do pieczenia, gotowania i pasteryzacji;
• zachowuje stabilność w szerokim zakresie pH i w obecności innych składników żywności;
• w połączeniu z innymi słodzikami (np. acesulfamem K lub aspartamem) wykazuje efekt synergiczny, czyli wzmocnione odczucie słodyczy przy mniejszym użyciu substancji.

W przemyśle spożywczym sukraloza znajduje zastosowanie w szerokiej gamie produktów spożywczych: od napojów typu „zero” i jogurtów po pieczywo, lody, sosy, przetwory owocowe oraz gumy do żucia.

Czy sukraloza jest zdrowa?

W świetle aktualnych danych naukowych sukraloza jest bezpieczna i może stanowić element zbilansowanej diety.

Jej bezpieczeństwo potwierdziły Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) oraz Wspólny Komitet Ekspertów FAO/WHO ds. Substancji Dodatkowych do Żywności (JECFA).

Badania toksykologiczne oraz wieloletnie obserwacje nie wykazały, aby sukraloza była szkodliwa: miała działanie rakotwórcze, mutagenne czy wpływała na płodność. Może z powodzeniem zastępować cukier w diecie osób, które ograniczają kalorie lub kontrolują stężenie glukozy we krwi.

Czy sukraloza jest rakotwórcza?

Nie. Dostępne dane nie wskazują na działanie rakotwórcze sukralozy. EFSA w swojej ocenie z 2017 roku jednoznacznie potwierdziła jej bezpieczeństwo przy spożyciu zgodnym z dopuszczalnym limitem ADI.

Ile wynosi dopuszczalne dzienne spożycie sukralozy?

Dopuszczalne dzienne spożycie (ADI) – czyli ilość substancji, którą można spożywać codziennie przez całe życie bez ryzyka dla zdrowia – dla sukralozy wynosi 15 mg na kilogram masy ciała. Dla osoby ważącej 70 kg oznacza to około 1050 mg dziennie, czyli równowartość około 12 szklanek napoju słodzonego sukralozą przy maksymalnym dopuszczalnym stężeniu. W praktyce jednak produkty zawierają znacznie mniejsze ilości tej substancji, dlatego osiągnięcie poziomu ADI jest w codziennej diecie bardzo mało prawdopodobne.

Sukraloza a cukrzyca, czy osoby chore mogą używać sukralozy?

Tak. Sukraloza nie wpływa na poziom glukozy ani insuliny, dzięki czemu może być stosowana przez osoby z cukrzycą lub insulinoopornością. Nie ma wartości energetycznej, a jej indeks glikemiczny (IG) wynosi 0. Wykorzystanie jej jako substytutu cukru pozwala ograniczyć kaloryczność diety oraz poprawić kontrolę glikemii bez utraty przyjemnego, słodkiego smaku.

Cyklaminiany (E952) to grupa niskokalorycznych substancji słodzących stosowanych jako zamiennik cukru w żywności i napojach. Są 30-50 razy słodsze od sacharozy, a jednocześnie nie dostarczają kalorii. Dzięki stabilności chemicznej i odporności na wysokie temperatury są często wykorzystywane w produktach o obniżonej zawartości cukru. Ich bezpieczeństwo zostało potwierdzone przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), Światową Organizację Zdrowia (WHO) i Wspólny Komitet Ekspertów FAO/WHO ds. Dodatków do Żywności (JECFA).

Czym są cyklaminiany?

Pod pojęciem cyklaminiany kryje się głównie cyklaminian sodu i cyklaminian wapnia, które są solami kwasu cyklamowego. Zostały odkryte w 1937 roku przez amerykańskiego chemika Michaela Sveda. To syntetyczne substancje słodzące, które nie występują naturalnie w przyrodzie. W przeciwieństwie do cukru, cyklaminiany nie są metabolizowane przez organizm człowieka – przechodzą przez układ pokarmowy w postaci niezmienionej i są wydalane z moczem.

Ze względu na łagodny, czysty profil smakowy i brak gorzkiego posmaku, cyklaminiany są często łączone z innymi słodzikami, takimi jak sacharyna, acesulfam K czy aspartam. Takie połączenie pozwala uzyskać bardziej naturalny smak i zmniejszyć ilość użytych substancji słodzących dzięki efektowi synergii.

Jakie właściwości mają cyklaminiany?

Cyklaminiany charakteryzują się korzystnymi właściwościami technologicznymi i sensorycznymi.

Najważniejsze cechy cyklaminianów:

• około 30-50 razy większa słodkość niż cukier,
• zerowa wartość kaloryczna,
• stabilność w wysokiej temperaturze (nawet do 250°C),
• długa trwałość – nie ulegają rozkładowi podczas przechowywania,
• dobrze rozpuszczalne w wodzie, co ułatwia ich wykorzystanie w napojach i syropach,
• efekt synergiczny w połączeniu z innymi słodzikami.

Z powodu swojej odporności termicznej cyklaminiany nadają się do pieczenia, gotowania i pasteryzacji, co odróżnia je od słodzików mniej stabilnych, takich jak aspartam.

Jakie jest zastosowanie cyklaminianów?

Cyklaminiany są powszechnie stosowane jako środki słodzące w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i kosmetycznym. Używa się ich w produktach o obniżonej kaloryczności oraz w żywności przeznaczonej dla osób ograniczających spożycie cukru.

Najczęstsze zastosowania cyklaminianów:

• napoje bezalkoholowe typu „light” i „zero”,
• słodziki stołowe w tabletkach lub proszku,
• desery mleczne, galaretki, dżemy i sosy,
• produkty cukiernicze o niskiej zawartości cukru,
• przetwory owocowe, wyroby piekarskie, gumy do żucia,
• niektóre produkty farmaceutyczne, np. syropy i tabletki do ssania.

Cyklaminiany często stosuje się w połączeniu z sacharyną (E954), co daje intensywniejszy i bardziej naturalny słodki smak bez posmaku goryczy.

Ile wynosi dopuszczalne dzienne spożycie cyklaminianów?

Dopuszczalne dzienne spożycie (ADI) dla cyklaminianów ustalono na poziomie 7 mg na kilogram masy ciała dziennie (EFSA, 2023). Dla osoby dorosłej ważącej 70 kg odpowiada to około 490 mg dziennie.

W praktyce oznacza to, że osiągnięcie tego poziomu wymagałoby codziennego spożycia kilku litrów napoju słodzonego cyklaminianami w maksymalnym dopuszczalnym stężeniu. Większość produktów zawiera ich znacznie mniej, dlatego przekroczenie ADI w normalnej diecie jest bardzo mało prawdopodobne.

Glikozydy stewiolowe to substancje słodzące pozyskiwane z liści rośliny Stevia rebaudiana. Są nawet 150–200 razy słodsze od cukru, a przy tym niemal bezkaloryczne. Otrzymywane są z surowca roślinnego, lecz poddawane procesom oczyszczania i przetwarzania, które pozwalają uzyskać związki o wysokiej czystości i stabilności. Ze względu na swoje pochodzenie i profil sensoryczny często postrzegane są jako nowoczesna alternatywa dla tradycyjnego cukru. Przepisy Unii Europejskiej wyróżniają cztery grupy substancji słodzących wchodzących w skład glikozydów stewiolowych:

• E960 a Glikozydy stewiolowe ze stewii
• E960 b Glikozydy stewiolowe z fermentacji
• E960 c Glikozydy stewiolowe wytwarzane enzymatycznie
• E960 d Glukozylowane glikozydy stewiolowe

Czym są glikozydy stewiolowe?

Pod nazwą „glikozydy stewiolowe” kryje się grupa związków chemicznych występujących naturalnie w liściach stewii. Do najważniejszych należą steviozyd oraz rebaudiozyd A, które odpowiadają za charakterystyczny, intensywnie słodki smak. Pozyskiwanie tych substancji polega na moczeniu liści stewii w wodzie, a następnie oczyszczaniu i krystalizacji uzyskanego ekstraktu, aż do otrzymania czystych kryształów glikozydów.

W Unii Europejskiej glikozydy stewiolowe są dopuszczone jako dodatek do żywności o numerze E960, natomiast w Japonii, USA, Australii i Kanadzie stosuje się je już od lat 80. XX wieku. W Europie zostały zatwierdzone 2 grudnia 2011 r.

Jakie właściwości mają glikozydy stewiolowe?

Glikozydy stewiolowe mają szereg cech, które sprawiają, że są jednym z najpopularniejszych zamienników cukru.

Najważniejsze właściwości:

• są 150-200 razy słodsze od sacharozy, więc wystarczą minimalne ilości,
• mają zerową wartość kaloryczną i indeks glikemiczny = 0,
• są stabilne termicznie, dzięki czemu mogą być stosowane do gotowania i pieczenia,
• nie wpływają na poziom glukozy we krwi ani na wydzielanie insuliny,
• są odporne na procesy przechowywania i zamrażania, zachowując słodki smak przez długi czas.

Niektóre formy (np. rebaudiozyd A) mają delikatny posmak lukrecji, dlatego często łączy się je z innymi słodzikami, aby poprawić profil smakowy produktów.

Jakie jest zastosowanie glikozydów stewiolowych?

Glikozydy stewiolowe są szeroko stosowane jako dodatek do żywności – głównie w produktach o obniżonej kaloryczności. Wykorzystuje się je jako środek słodzący i zamiennik cukru w wielu produktach spożywczych i napojach.

Najczęstsze zastosowania:

• napoje bezalkoholowe i nektary owocowe,
• napoje mleczne, sojowe i fermentowane,
• lody, desery, dżemy i wyroby cukiernicze,
• gumy do żucia, słodycze, płatki śniadaniowe,
• sosy, przyprawy, przetwory owocowe i słodziki stołowe.

Z uwagi na lekko gorzkawy posmak niektórych glikozydów, w przemyśle spożywczym łączy się je często z innymi substancjami słodzącymi, np. erytrytolem, aspartamem czy acesulfamem K, uzyskując efekt synergiczny – bardziej naturalny i harmonijny smak przy niższej zawartości dodatków.

Czy glikozydy stewiolowe są szkodliwe?

Nie, glikozydy stewiolowe nie są szkodliwe w dawkach zgodnych z ustalonymi normami. EFSA, FDA, WHO i JECFA po wieloletnich analizach potwierdziły ich bezpieczeństwo toksykologiczne i brak działań niepożądanych. W badaniach nie stwierdzono ich wpływu na płodność, mutagenność, układ nerwowy ani funkcjonowanie hormonów.

Ile wynosi dopuszczalne dzienne spożycie glikozydów stewiolowych?

Dopuszczalne dzienne spożycie (ADI) glikozydów stewiolowych wynosi 4 mg/kg masy ciała dziennie (w przeliczeniu na stewiol). Dla osoby dorosłej o masie 70 kg odpowiada to około 280 mg stewiolu dziennie.

W praktyce ilość ta odpowiada ok. 10–12 szklankom napoju słodzonego stewią w maksymalnym dopuszczalnym stężeniu. Typowa dieta dostarcza jednak znacznie mniej, dlatego przekroczenie ADI jest bardzo mało prawdopodobne.

Sacharyny (E954) to jedne z najstarszych i najlepiej przebadanych niskokalorycznych substancji słodzących, które stosowane są w żywności od ponad wieku. Są 300-500 razy słodsze od cukru, a jednocześnie nie dostarczają kalorii. Zostały odkryte w 1879 roku w Stanach Zjednoczonych przez Constantina Fahrberga, chemika z Uniwersytetu Johna Hopkinsa. Od tego czasu sacharyny stały się jednym z najczęściej stosowanych słodzików na świecie.

Czym są sacharyny?

Sacharyny to organiczne związki chemiczne z grupy pochodnych kwasu benzosulfonowego. W produktach spożywczych występują zwykle w formie sacharynianu sodu lub sacharynianu wapnia, które dobrze rozpuszczają się w wodzie. Nie występują naturalnie w przyrodzie, lecz powstają syntetycznie w kontrolowanym procesie chemicznym.

Po spożyciu nie są metabolizowane przez organizm człowieka – przechodzą przez przewód pokarmowy w postaci niezmienionej i są wydalane wraz z moczem.

Jakie właściwości mają sacharyny?

Sacharyny wyróżniają się wysoką trwałością chemiczną, dzięki czemu zachowują swoje właściwości nawet w ekstremalnych warunkach. Są odporne na działanie wysokiej temperatury, kwaśnego pH oraz procesy mrożenia i pasteryzacji.

Najważniejsze właściwości sacharyn:

• około 300-500 razy słodsze od sacharozy,
• stabilne podczas gotowania, pieczenia i zamrażania,
• wykazują efekt synergiczny w połączeniu z innymi słodzikami,
• mają długi okres przydatności do spożycia.

W wyższych stężeniach sacharyny mogą mieć lekko gorzki lub metaliczny posmak, dlatego w przemyśle spożywczym często łączy się je z innymi słodzikami – takimi jak cyklaminiany, aspartam czy acesulfam K. Takie połączenie daje bardziej naturalny, „cukrowy” smak i pozwala zmniejszyć ogólną ilość użytej substancji słodzącej (tzw. efekt synergii).

Jakie jest zastosowanie sacharyn?

Sacharyny to środki słodzące szeroko stosowane w przemyśle spożywczym jako zamiennik cukru. Dzięki bardzo wysokiej słodkości i zerowej kaloryczności nadają produktom słodki smak, nie podnosząc poziomu glukozy we krwi. Z tego powodu stosowane są jako substancja słodząca w wielu produktach o obniżonej wartości energetycznej.

Zastosowanie sacharyn w żywności i napojach:

• napoje bezalkoholowe, herbaty mrożone i soki owocowe,
• jogurty, desery mleczne, budynie i galaretki,
• dżemy, sosy, przyprawy i marynaty,
• gumy do żucia, cukierki i wyroby czekoladowe,
• słodziki stołowe w tabletkach lub proszku.

W przemyśle spożywczym sacharyny często łączone są z innymi substancjami słodzącymi, takimi jak cyklaminiany, aspartam lub acesulfam K. Takie połączenie poprawia profil smakowy i eliminuje lekko gorzki posmak, który może występować przy stosowaniu samych sacharyn. Dzięki efektowi synergicznemu pozwala to również zmniejszyć całkowitą ilość środka słodzącego użytego w produkcie.

Czy sacharyny są szkodliwe?

Nie, sacharyny nie są szkodliwe. Ich bezpieczeństwo zostało wielokrotnie potwierdzone przez niezależne instytucje naukowe, takie jak: Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), Amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków (FDA) oraz Wspólny Komitet Ekspertów FAO/WHO (JECFA).

Obawy dotyczące potencjalnego działania rakotwórczego, które pojawiły się w latach 70., zostały całkowicie obalone po szerokich badaniach toksykologicznych. W 2000 roku FDA i WHO oficjalnie uznały, że sacharyny nie stanowią zagrożenia dla zdrowia i usunęły je z listy substancji podejrzewanych o działanie kancerogenne.

Badania nie wykazały, aby sacharyny wpływały negatywnie na metabolizm glukozy, masę ciała czy mikrobiotę jelitową. Nie stwierdzono również wpływu na funkcje hormonalne ani układ nerwowy. EFSA potwierdziła, że substancje mogą być bezpiecznie stosowane w ramach ustalonego limitu ADI – czyli ilości substancji, którą można spożywać codziennie przez całe życie bez ryzyka dla zdrowia.

W praktyce sacharyny są bezpieczne dla dorosłych, dzieci oraz osób z cukrzycą, o ile są spożywane w umiarkowanych ilościach i w ramach różnorodnej diety.

Ile wynosi dopuszczalne dzienne spożycie sacharyn?

Zgodnie z najnowszą oceną Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA, 2024), dopuszczalne dzienne spożycie (ADI) sacharyn wynosi 9 mg na kilogram masy ciała dziennie. Dla osoby dorosłej o masie 70 kg odpowiada to około 630 mg sacharyn dziennie.

W praktyce taka ilość przekracza przeciętne spożycie w populacji europejskiej. Produkty dostępne na rynku zawierają znacznie niższe stężenia tych substancji, dlatego przekroczenie ADI w normalnej diecie jest bardzo mało prawdopodobne.