Ponowna ocena EFSA dotycząca neotamu (E 961). ADI zwiększone pięciokrotnie

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) opublikował w 2025 r. opinię dotyczącą ponownej oceny substancji słodzącej neotam (E 961) pod kątem bezpieczeństwa tej substancji [1]. Eksperci potwierdzili, że związek ten jest bezpieczny do stosowania w żywności i napojach, a dodatkowo znacznie zwiększyli wartość dopuszczalnego dziennego spożycia (ADI).

Neotam – czym jest ta substancja?

Neotam jest jedną z 11 niskokalorycznych substancji słodzących dopuszczonych w Unii Europejskiej. Został zatwierdzony do stosowania w 2010 r. i od tego czasu wykorzystywany jest m.in. w napojach, produktach mlecznych i wyrobach cukierniczych. Jego siła słodząca jest kilkaset razy większa od cukru, a jednocześnie nie dostarcza kalorii.

Wyniki ponownej oceny EFSA dotyczącej neotamu

W najnowszej opinii panel ekspertów EFSA przeanalizował wszystkie dostępne dane naukowe, w tym:

• badania toksykologiczne,
• dane epidemiologiczne,
• informacje dotyczące spożycia i narażenia konsumentów.

Na tej podstawie potwierdzono, że neotam nie budzi obaw dotyczących genotoksyczności i może być bezpiecznie stosowany w żywności.

Jakie jest ADI dla neotamu?

Jednym z kluczowych elementów nowej opinii EFSA było zwiększenie wartości ADI. Dotychczas dopuszczalne dzienne spożycie wynosiło 2 mg/kg mc./dzień. Obecnie, na podstawie badań przewlekłych, w tym dotyczących potencjalnej rakotwórczości u szczurów, EFSA wyznaczyła ADI = 10 mg/kg mc./dzień.

Panel wskazał, że nawet w grupach o najwyższym spożyciu, szacowane narażenie dietetyczne pozostaje wielokrotnie poniżej tego limitu, co potwierdza wysoki margines bezpieczeństwa.

Rekomendacje dotyczące jakości neotamu

Oprócz oceny toksykologicznej EFSA zwróciła uwagę na kwestie jakościowe. Panel zasugerował m.in. podniesienie minimalnej czystości neotamu z 97% do 98% oraz doprecyzowanie parametrów rozpuszczalności. Celem jest zapewnienie jeszcze lepszej kontroli nad jakością substancji stosowanej w żywności.

Stanowisko ISA w sprawie neotamu: kolejny dowód bezpieczeństwa słodzików

W reakcji na publikację opinii EFSA swoje stanowisko przedstawiło Międzynarodowe Stowarzyszenie Słodzików (ISA). Organizacja podkreśliła, że decyzja EFSA potwierdza globalny konsensus naukowy dotyczący bezpieczeństwa neotamu.

ISA zaznaczyła, że w obliczu wyzwań zdrowotnych – takich jak otyłość i cukrzyca – słodziki o zerowej lub niskiej wartości energetycznej wspierają ograniczenie spożycia cukru. Mogą pomagać w kontroli masy ciała, zarządzaniu glikemią oraz profilaktyce próchnicy, ponieważ nie są metabolizowane przez bakterie jamy ustnej [2].

Podobne wnioski w swoim stanowisku na temat substancji słodzących przedstawiły także polskie instytucje. Eksperci potwierdzili, że niskokaloryczne substancje słodzące, takie jak neotam, mogą odgrywać istotną rolę w ograniczaniu spożycia cukru oraz wspierać działania prozdrowotne w zakresie profilaktyki otyłości i cukrzycy [3].

Opinia EFSA na temat neotamu: podsumowanie

Opinia EFSA z 2025 r. stanowi kolejne potwierdzenie, że neotam (E 961) jest bezpiecznym dodatkiem do żywności. Wyznaczenie wyższego ADI (10 mg/kg mc./dzień) wzmacnia pewność stosowania tego słodzika w diecie i otwiera drogę do jego szerszego wykorzystania w reformulacji produktów. Nowe ustalenia EFSA potwierdzają, że niskokaloryczne substancje słodzące pozostają ważnym narzędziem w strategiach redukcji cukru i wspierania zdrowych nawyków żywieniowych.

1. EFSA FAF Panel (EFSA Panel on Food Additives and Flavourings), Castle, L., Andreassen, M., Aquilina, G., Bastos, M. L., Boon, P., Fallico, B., FitzGerald, R., Frutos Fernandez, M. J., Grasl-Kraupp, B., Gundert-Remy, U., Gürtler, R., Houdeau, E., Kurek, M., Louro, H., Morales, P., Passamonti, S., Batke, M., Bruzell, E., … Lodi, F. (2025). Re-evaluation of neotame (E 961) as food additive. EFSA Journal, 23(7), e9480. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2025.9480
2. EFSA reaffirms the safety of Neotame – International Sweeteners Association
3. Olszanecka-Glinianowicz, M., Stoś, K., & Gajda-Wyrębek, J. (2019). Stanowisko Polskiego Towarzystwa Badań nad Otyłością, Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego–Państwowego Zakładu Higieny, Instytutu Żywności i Żywienia im. prof. dra med. Aleksandra Szczygła w sprawie stosowania niskokalorycznych substancji słodzących. Nutrition, Obesity & Metabolic Surgery, 6(1), 1-6.