Ponowna ocena EFSA dotycząca erytrytolu (E 968) jako dodatku do żywności
Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) opublikował 20 grudnia 2023 r. opinię dotyczącą ponownej oceny erytrytolu (E 968) jako dodatku do żywności [1]. Dokument objął zarówno analizę bezpieczeństwa tej substancji, jak i ocenę wniosku o wyłączenie erytrytolu z obowiązku stosowania ostrzeżenia etykietowego dotyczącego działania przeczyszczającego.
Czy erytrytol jest bezpieczny? Ponowna ocena EFSA
Panel ekspertów ds. dodatków do żywności jednoznacznie potwierdził, że erytrytol nie budzi obaw co do genotoksyczności, a więc nie ma potencjału do uszkodzenia materiału genetycznego. Substancja jest dobrze poznana pod względem metabolizmu – łatwo i zależnie od dawki wchłania się u ludzi, w niewielkim stopniu może być metabolizowana do erytronianu i jest wydalana w postaci niezmienionej z moczem. Te dane potwierdzają dotychczasowe ustalenia dotyczące bezpieczeństwa stosowania erytrytolu w żywności.
Jakie jest ADI dla erytrytolu?
Nowym elementem opinii EFSA było ustalenie dopuszczalnego dziennego spożycia (ADI). Panel przyjął jako punkt odniesienia dolną granicę zakresu poziomów, przy których nie obserwuje się szkodliwych skutków (NOAEL) dla biegunki – wartość równą 0,5 g/kg masy ciała. Na tej podstawie wyznaczono ADI w tej samej wysokości, czyli 0,5 g/kg mc./dzień.
Eksperci wskazali, że ustalenie liczbowego ADI pozwala lepiej chronić konsumentów przed niepożądanymi skutkami, jakie mogą wynikać z nadmiernego spożycia erytrytolu. Najważniejszym z nich jest efekt przeczyszczający, który uznano za działanie niepożądane z uwagi na ryzyko zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej. Wyznaczone ADI ma zapewniać ochronę zarówno przed natychmiastowym wystąpieniem biegunki, jak i przed potencjalnymi konsekwencjami przewlekłymi.
Ostrzeżenie przed efektem przeczyszczającym erytrytolu
Panel EFSA przeanalizował również wniosek dotyczący wyłączenia erytrytolu z obowiązku stosowania na etykiecie ostrzeżenia „nadmierne spożycie może wywołać efekt przeczyszczający”. Taki wymóg dotyczy wszystkich polioli i wynika z przepisów rozporządzenia (UE) nr 1169/2011.
Eksperci stwierdzili jednak, że dostępne dane nie potwierdzają zasadności wyłączenia erytrytolu spod tego obowiązku. Tym samym wymóg etykietowania pozostaje w mocy. Oznacza to, że producenci żywności w dalszym ciągu muszą informować konsumentów o potencjalnym działaniu przeczyszczającym, jeśli zawartość polioli w produkcie przekracza ustalony próg.
Opinia EFSA na temat erytrytolu: co to oznacza w praktyce?
Nowa opinia EFSA na temat erytrytolu daje jasny sygnał zarówno konsumentom, jak i producentom. Z jednej strony potwierdza, że erytrytol jest bezpieczny w ramach ustalonego ADI, co wzmacnia pewność co do stosowania tej substancji jako zamiennika cukru stosowanego w żywności. Z drugiej strony utrzymuje obowiązek ostrzegania konsumentów przed nadmiernym spożyciem, które może prowadzić do działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego.
Warto podkreślić, że ADI = 0,5 g/kg mc./dzień oznacza ilość, którą można spożywać codziennie przez całe życie bez istotnego ryzyka dla zdrowia. W praktyce poziom ten chroni konsumentów przed efektem przeczyszczającym, który jest najważniejszym niepożądanym skutkiem wysokiego spożycia erytrytolu.
- EFSA FAF Panel (EFSA Panel on Food Additives and Flavourings), Younes, M., Aquilina, G., Castle, L., Degen, G., Engel, K.-H., Fowler, P. J., Frutos Fernandez, M. J., Fürst, P., Gundert-Remy, U., Gürtler, R., Husøy, T., Manco, M., Mennes, W., Moldeus, P., Passamonti, S., Shah, R., Waalkens-Berendsen, I., Wright, M. … Tard, A. (2023). Re-evaluation of erythritol (E 968) as a food additive. EFSA Journal, 21(12), e8430. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2023.8430
