Podsumowanie istotnych doniesień naukowych dotyczących słodzików w 2023 r.

Rok 2023 przyniósł kilka ważnych publikacji naukowych oceniających wpływ substancji słodzących na zdrowie. Wśród nich znalazły się metaanalizy randomizowanych badań klinicznych (RCT) oraz kompleksowe przeglądy danych toksykologicznych i epidemiologicznych. Wyniki wskazują na korzystny wpływ stosowania słodzików na kontrolę masy ciała oraz brak dowodów na ich związek z ryzykiem nowotworów.

Zamiana napojów słodzonych cukrem na napoje z NNS (non-nutritive sweeteners) lub wodę

Wyniki metaanalizy przeprowadzonej przez Tobiassena i współautorów [1] potwierdziły, że zastąpienie zwyczajowego spożycia napojów słodzonych cukrem napojami słodzonymi niskokalorycznymi lub bezkalorycznymi słodzikami albo wodą skutkuje długoterminowym zmniejszeniem wskaźnika masy ciała (BMI). Efekt był niewielki, ale statystycznie istotny i wyraźniejszy w przypadku interwencji trwających dłużej niż 12 miesięcy. Badanie to podkreśla znaczenie prostych zmian dietetycznych w kontroli masy ciała i zapobieganiu otyłości.

Wpływ słodzików na masę ciała dzieci i młodzieży

Kolejna ważna publikacja, przegląd systematyczny i metaanaliza Espinosy i współpracowników [2], oceniła wpływ niskokalorycznych i bezkalorycznych substancji słodzących na BMI dzieci i młodzieży. Analizy RCT wykazały, że spożycie słodzików wiąże się z mniejszym przyrostem BMI w porównaniu ze spożyciem cukru, szczególnie u młodych osób z nadwagą i otyłością. Autorzy zwrócili jednak uwagę na potrzebę dalszych, długoterminowych badań prospektywnych z powtarzanymi pomiarami, aby lepiej ocenić wyniki badań obserwacyjnych. Warto podkreślić, że w literaturze epidemiologicznej częściej obserwuje się pozytywne skojarzenia między spożyciem słodzików a wyższym ryzykiem otyłości lub chorób kardiometabolicznych, jednak nie oznacza to związku przyczynowego.

Słodziki a ryzyko nowotworów

W 2023 r. opublikowano również kompleksowy przegląd danych toksykologicznych i epidemiologicznych dotyczących związku pomiędzy słodzikami dopuszczonymi do stosowania w żywności (w tym aspartamem) a ryzykiem nowotworów. Analiza przeprowadzona przez Pavanello i współautorów [3] wykazała, że nie ma dowodów na związek pomiędzy spożyciem niskokalorycznych lub bezkalorycznych substancji słodzących a występowaniem raka. Wyniki te potwierdzają wcześniejsze oceny bezpieczeństwa prowadzone przez instytucje takie jak EFSA czy JECFA.

Podsumowanie

Publikacje naukowe z 2023 r. dostarczają kolejnych dowodów na to, że stosowanie niskokalorycznych i bezkalorycznych substancji słodzących może wspierać kontrolę masy ciała i nie jest związane ze zwiększonym ryzykiem nowotworów. RCT wskazują na ich korzystny wpływ w porównaniu ze spożyciem cukru, podczas gdy dane obserwacyjne wymagają dalszych, lepiej zaprojektowanych analiz. Zestawienie tych wyników potwierdza, że słodziki mogą być pomocnym narzędziem w strategiach ograniczania cukru i wspierania zdrowej diety.

1. Tobiassen, P. A., & Køster-Rasmussen, R. (2024). Substitution of sugar-sweetened beverages with non-caloric alternatives and weight change: A systematic review of randomized trials and meta-analysis. Obesity reviews : an official journal of the International Association for the Study of Obesity, 25(2), e13652. https://doi.org/10.1111/obr.13652
2. Espinosa, A., Mendoza, K., Laviada-Molina, H., Rangel-Méndez, J. A., Molina-Segui, F., Sun, Q., Tobias, D. K., Willett, W. C., & Mattei, J. (2023). Effects of non-nutritive sweeteners on the BMI of children and adolescents: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials and prospective cohort studies. The Lancet. Global health, 11 Suppl 1, S8. https://doi.org/10.1016/S2214-109X(23)00093-1
3. Pavanello, S., Moretto, A., La Vecchia, C., & Alicandro, G. (2023). Non-sugar sweeteners and cancer: Toxicological and epidemiological evidence. Regulatory toxicology and pharmacology : RTP, 139, 105369. https://doi.org/10.1016/j.yrtph.2023.105369