Substancje słodzące a mikrobiota jelitowa

Mikrobiota jelitowa, czyli złożona społeczność mikroorganizmów zamieszkujących głównie jelito grube, jest kluczowym elementem fizjologii człowieka. Jej rola w zdrowiu metabolicznym, odporności i funkcjonowaniu przewodu pokarmowego sprawia, że coraz częściej staje się obiektem różnych badań. W tym kontekście pojawia się pytanie o to, czy substancje słodzące mogą wpływać na mikrobiotę jelitową. Obecnie jednak dowody naukowe są ograniczone, a prowadzone badania znajdują się na stosunkowo wczesnym etapie.

Czy istnieje wystarczająca liczba badań dotyczących wpływu substancji słodzących na mikrobiotę jelitową?

Dotychczasowe analizy dotyczące roli mikrobioty jelitowej potwierdzają, że odgrywa ona istotną rolę w utrzymaniu zdrowia człowieka, w tym prawidłowego funkcjonowania przewodu pokarmowego [1].

Badania nad wpływem niskokalorycznych substancji słodzących są jednak w znacznej mierze w toku. Istnieją publikacje sugerujące, że po spożyciu tych substancji mogą występować pewne zmiany w mikrobiocie jelitowej, jednak:

• obszar ten dopiero się rozwija,
• znaczenie wielu obserwowanych zmian nie jest znane,
• wciąż brakuje danych pozwalających ocenić ich konsekwencje zdrowotne.

Do pełnego zrozumienia wpływu poszczególnych składników odżywczych, w tym słodzików, na mikrobiotę jelitową konieczne są dalsze, lepiej zaprojektowane badania, które będą uwzględniały większą liczbę dowodów naukowych. Pierwsze większe badania zaczęto publikować dopiero w ciągu ostatnich kilku lat.

Badania in vitro dotyczące wpływu słodzików na mikrobiotę jelitową – jakie mają ograniczenia?

Część dostępnych analiz prowadzona była w warunkach in vitro, co znacząco ogranicza możliwość interpretacji ich wyników w odniesieniu do realiów ludzkiego organizmu. Modele laboratoryjne nie są w stanie odtworzyć:

• złożoności mikrobioty jelitowej,
• interakcji zachodzących w środowisku jelitowym,
• metabolizmu słodzików w przewodzie pokarmowym.

Dla przykładu – w badaniu A. Shila i H. Chichgera [2] bakterie wystawiano przez dwa dni na działanie wysokich stężeń słodzików poza organizmem człowieka. Takie warunki nie odzwierciedlają rzeczywistych dawek spożycia ani sposobu, w jaki słodziki przechodzą przez jelita. Dlatego wyników takich badań nie można przekładać na rzeczywiste spożycie słodzików przez ludzi.

Dodatkowo interpretacja wyników jest trudna, ponieważ:

• różne obserwowane zmiany mikrobioty nie mają potwierdzonego znaczenia klinicznego,
• istnieje duża naturalna zmienność mikrobioty między ludźmi,
• profil mikrobioty może się zmieniać z dnia na dzień pod wpływem zwykłych wahań diety.

Wszystko to sprawia, że nawet w dobrze zaprojektowanych badaniach randomizowanych interpretacja wyników pozostaje wyzwaniem.

Substancje słodzące a mikrobiota jelitowa, co wynika z dostępnej wiedzy?

Podsumowując: chociaż niektóre wstępne badania sugerują możliwość oddziaływania słodzików na mikrobiotę jelitową, nie ma rozstrzygających dowodów z badań interwencyjnych lub obserwacyjnych u ludzi, które potwierdzałyby istotny klinicznie wpływ niskokalorycznych substancji słodzących na funkcjonowanie mikrobioty [3].

W świetle bardzo niskiego spożycia słodzików w typowej diecie człowieka jest mało prawdopodobne, aby ich stosowanie prowadziło do zmian o potencjalnym znaczeniu zdrowotnym.

Niskokaloryczne substancje słodzące są dopuszczane do obrotu wyłącznie po szczegółowej ocenie bezpieczeństwa wykonywanej przez:

• Wspólny Komitet Ekspertów ds. Dodatków do Żywności FAO/WHO,
• Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA),
• amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków (FDA).

Analiza obejmuje również ocenę ich wpływu na funkcjonowanie układu pokarmowego. Obecnie dostępne dowody nie wskazują na niekorzystny wpływ niskokalorycznych substancji słodzących na mikrobiotę jelitową [4].

Jakich badań dotyczących wpływu substancji słodzących na mikrobiotę potrzeba?

Aby precyzyjnie określić, czy słodziki mogą wpływać na mikrobiotę jelitową, konieczne są:

• dobrze zaprojektowane badania z udziałem ludzi,
• stosowanie realistycznych poziomów konsumpcji słodzików [5],
• kontrola czynników zakłócających, takich jak ogólny skład diety [6],
• analiza poszczególnych substancji, ponieważ nie można ekstrapolować wyników dla jednego słodzika na wszystkie pozostałe.

Różne słodziki różnią się składem chemicznym, metabolizmem oraz ilością metabolitów docierających do jelit – co może przekładać się na odmienne oddziaływanie na mikrobiotę.

Biorąc pod uwagę, że wpływ mikrobioty jelitowej na funkcjonowanie całego organizmu jest aktualnie przedmiotem wielu badań, bardzo prawdopodobne jest, że w ciągu następnych kilku lat dostępne będą dowody naukowe, które pozwolą kompleksowo ocenić wpływ substancji słodzących na mikrobiotę.