Dopuszczanie substancji słodzących do stosowania w żywności w UE

W Unii Europejskiej do stosowania w żywności i napojach dopuszczono łącznie 19 substancji słodzących, spośród których 11 uznawanych jest za niskokaloryczne:

• acesulfam K (E 950);
• aspartam (E 951);
• cyklaminian (E 952);
• sacharyny (E 954);
• sukraloza (E 955);
• taumatyna (E 957);
• neohesperydyna DC (E 959);
• glikozydy stewiolowe (E 960);
• neotam (E 961);
• sól aspartamu-acesulfamu (E 962);
• adwantam (E 969).

Kryteria dopuszczania słodzików do stosowania

Niskokaloryczne substancje słodzące – podobnie jak wszystkie inne dodatki do żywności – mogą zostać wprowadzone do obrotu wyłącznie po spełnieniu określonych wymogów bezpieczeństwa i jakości. Kryteria ich zatwierdzania obejmują:

• brak zagrożenia dla zdrowia konsumenta przy proponowanym poziomie stosowania, co ocenia się na podstawie najbardziej aktualnych i wiarygodnych dowodów naukowych;
• uzasadnioną potrzebę technologiczną, czyli brak możliwości osiągnięcia tego samego efektu innymi metodami, które byłyby realne ekonomicznie i technologicznie;
• brak wprowadzania konsumenta w błąd – substancja słodząca nie może zniekształcać percepcji składu, jakości ani wartości odżywczej produktu.

Ocena powyższych kryteriów jest elementem procesu legislacyjnego w UE i odbywa się w ramach naukowej opinii wydawanej przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA).

Proces zatwierdzania substancji słodzących w UE

Podobnie jak w przypadku wszystkich dodatków do żywności, proces dopuszczania słodzików do obrotu w Unii Europejskiej przebiega według jednolitej procedury, której celem jest zapewnienie pełnego bezpieczeństwa konsumentów.

Etapy zatwierdzania obejmują:

1. Ocena globalna – JECFA (FAO/WHO) – na poziomie światowym każda substancja słodząca jest analizowana przez Wspólny Komitet Ekspertów FAO i WHO ds. Dodatków do Żywności (JECFA). W ramach tej oceny ustalana jest m.in. wartość ADI (Acceptable Daily Intake), czyli dopuszczalne dzienne spożycie.
2. Złożenie wniosku w UE – producenci, którzy chcą wprowadzić substancję na rynek europejski, muszą dostarczyć kompletne dane obejmujące wyniki badań toksykologicznych, chemicznych i biologicznych, informacje o wpływie na zdrowie ludzi oraz o planowanych zastosowaniach w żywności i napojach.
3. Ocena naukowa EFSA – Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) analizuje dokumentację i wszystkie dostępne badania naukowe. Ten etap różni się od oceny globalnej tym, że EFSA dokonuje szczegółowej weryfikacji pod kątem prawa unijnego i ocenia bezpieczeństwo w kontekście rynku UE. Akceptację uzyskują wyłącznie substancje, których bezpieczeństwo nie budzi żadnych zastrzeżeń przy obecnym stanie wiedzy.
4. Opinia EFSA – pozytywna opinia stanowi podstawę do dalszych prac legislacyjnych.
5. Decyzja Komisji Europejskiej – przygotowywany jest projekt rozporządzenia, konsultowany z państwami członkowskimi. Po jego przyjęciu zatwierdzony słodzik może być stosowany w całej UE, zgodnie z określonymi warunkami prawnymi.

Rola EFSA w procesie dopuszczania

EFSA odgrywa kluczową rolę w procesie dopuszczania słodzików do obrotu. Ocenia bezpieczeństwo na podstawie najbardziej aktualnych badań, wydaje naukowe opinie wspierające prawodawstwo UE i zapewnia, że na rynek trafiają jedynie substancje uznane za bezpieczne.