Czy spożywanie słodkich produktów wpływa na nasze preferencje smakowe?

Czy przez spożywanie słodkich produktów zwiększa się nasze upodobanie do słodkiego smaku? Odpowiedzi na to pytanie można szukać w wynikach badania „The Sweet Tooth Trial”, które w listopadzie 2025 roku ukazało się w czasopiśmie American Journal of Clinical Nutrition [1]. Wyniki badania podważają często pojawiające się zalecenia, według których ograniczenie ilości słodkich produktów w diecie zmniejsza preferencje dotyczące słodyczy i wspiera kontrolę masy ciała.

Jakie wnioski wynikają z badania „The Sweet Tooth Trial”?

Badaniem objęto 180 dorosłych osób, które przez 6 miesięcy stosowały dietę o różnym poziomie ekspozycji na słodki smak – niskim, regularnym lub wysokim. W każdej grupie część dziennej energii pochodziła z produktów o smaku słodkim: z cukru, owoców, produktów mlecznych i niskokalorycznych substancji słodzących.

Po zakończeniu interwencji naukowcy nie stwierdzili żadnych istotnych różnic między grupami w zakresie:

• preferencji smakowych i oceny słodyczy,
• wyborów żywieniowych,
• spożycia energii i makroskładników,
• masy ciała, wskaźnika BMI i biomarkerów metabolicznych (glukozy, insuliny, lipidów).

Uczestnicy po zakończeniu badania spontanicznie wracali do swoich wcześniejszych nawyków żywieniowych, co wskazuje, że krótkoterminowe ograniczenie lub zwiększenie spożycia słodkich produktów nie prowadzi do trwałych zmian w preferencjach smakowych.

Autorzy badania zauważyli, że ich wyniki nie wspierają zaleceń organów zdrowia publicznego, które od lat zachęcają do redukcji ekspozycji na słodki smak w celu ograniczenia spożycia cukru i zapobiegania otyłości.

W badaniu wykazano, że zmniejszenie słodkości diety nie wpływa na upodobanie do słodkiego smaku ani na spożycie energii, a zatem nie potwierdza hipotezy będącej podstawą wspomnianych zaleceń.

Komentarz redakcyjny American Journal of Clinical Nutrition

W towarzyszącym artykule redakcyjnym podkreślono, że wyniki „Sweet Tooth Trial” są pierwszym tak długim randomizowanym badaniem kontrolowanym, które bezpośrednio testowało hipotezę „im mniej słodkiego, tym lepiej”. Autorzy komentarza zwrócili uwagę, że brak wpływu ekspozycji na preferencje smakowe i masę ciała wskazuje na konieczność aktualizacji paradygmatu zdrowia publicznego w zakresie redukcji cukrów.

Jakie wnioski z badania „The Sweet Tooth Trial” są istotne dla branży spożywczej?

Wyniki „Sweet Tooth Trial” mają istotne znaczenie dla producentów żywności i napojów prowadzących reformulację produktów. Wnioski, które płyną z badania, to m.in.:

• Stabilność preferencji smakowych – konsumenci utrzymują względnie stały poziom pożądanej słodkości, niezależnie od stopnia ekspozycji.
• Bezpieczna innowacja – stosowanie niskokalorycznych i bezkalorycznych substancji słodzących (np. aspartamu, acesulfamu K, sukralozy, stewii) pozwala redukować kaloryczność produktów bez ryzyka zmian w percepcji smaku.

Podsumowanie

Badanie „Sweet Tooth Trial” pokazuje, że zmniejszenie ekspozycji na słodki smak nie prowadzi do mniejszej chęci spożywania słodkich produktów ani do spadku masy ciała. Wnioski te podważają uproszczone założenie, że sama eliminacja smaku słodkiego automatycznie zmienia preferencje żywieniowe i sprzyja redukcji energii w diecie. Coraz więcej dowodów naukowych wskazuje, że preferencje smakowe dorosłych osób pozostają względnie stabilne i nie ulegają trwałym zmianom wyłącznie na skutek ograniczania lub zwiększania spożycia produktów o określonym profilu smakowym.

W tym kontekście szczególne znaczenie mają niskokaloryczne i bezkaloryczne substancje słodzące, które pozwalają zachować akceptowalną sensorycznie słodkość produktów przy jednoczesnym obniżeniu ich wartości energetycznej. Substancje te – takie jak aspartam, acesulfam K, sukraloza, czy neotam – są jednymi z najlepiej przebadanych dodatków do żywności i ich bezpieczeństwo zostało potwierdzone przez instytucje oceny ryzyka, w tym EFSA i JECFA. Co istotne, nie podnoszą one poziomu glukozy we krwi i mogą wspierać ograniczanie spożycia cukru w diecie.

1. Čad, E. M., Mars, M., Pretorius, L., van der Kruijssen, M., Tang, C. S., de Jong, H. B., … & de Graaf, K. (2025). The Sweet Tooth Trial: A Parallel Randomized Controlled Trial Investigating the Effects of A 6-Month Low, Regular, or High Dietary Sweet Taste Exposure on Sweet Taste Liking, and Various Outcomes Related to Food Intake and Weight Status. The American Journal of Clinical Nutrition, 101073.