Brak obaw dotyczących bezpieczeństwa stosowania aspartamu (E951)

W 2021 r. opublikowano komentarz naukowy autorstwa P.J. Landrigana i K. Straifa, w którym przywołano wcześniejsze wyniki badań na gryzoniach i zasugerowano możliwy związek między aspartamem a ryzykiem nowotworów [1]. Publikacja ta nie wprowadziła jednak żadnych nowych danych, a cytowane badania były już wcześniej szczegółowo ocenione przez EFSA i uznane za niewystarczające do formułowania wniosków dotyczących bezpieczeństwa aspartamu u ludzi.

Co mówią globalne instytucje ds. bezpieczeństwa żywności?

Bezpieczeństwo aspartamu było oceniane wielokrotnie przez najważniejsze instytucje naukowe na świecie. Wszystkie potwierdziły, że substancja ta jest bezpieczna w ramach dopuszczalnego dziennego spożycia (ADI).

Najważniejsze organizacje, które potwierdziły bezpieczeństwo aspartamu [2,3,4]:

• EFSA (Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności) – najbardziej kompleksowa ocena z 2013 r.,
• WHO/FAO – JECFA (Joint FAO/WHO Expert Committee on Food Additives),
• FDA (Food and Drug Administration) – substancja jest dopuszczona do stosowania w USA od wielu lat.

Wszystkie te instytucje uznały, że aktualne dowody naukowe nie wskazują na zwiększone ryzyko nowotworów ani innych poważnych skutków ubocznych.

Najważniejsza opinia: EFSA 2013

Ocena EFSA z 2013 r. była najbardziej szczegółową analizą aspartamu przeprowadzoną do tej pory. Eksperci przeanalizowali:

• pełny zestaw badań toksykologicznych,
• dane dotyczące metabolizmu,
• badania kliniczne,
• dane epidemiologiczne,
• wcześniejsze wyniki kontrowersyjnych badań na zwierzętach.

Wnioski EFSA były jednoznaczne:

• brak dowodów, że aspartam powoduje raka,
• brak oznak działania genotoksycznego,
• brak zagrożeń dla zdrowia przy spożyciu w ramach ADI [2,5].

Dlaczego publikacja Landrigana i Straifa nie zmienia ustaleń naukowych?

Komentarz z 2021 r.:

• opierał się wyłącznie na wcześniej znanych wynikach badań na szczurach,
• nie przedstawiał nowych danych,
• nie zawierał analizy badań na ludziach,
• cytował prace, które EFSA już wcześniej uwzględniła i oceniła jako niewystarczające do wyciągania wniosków dotyczących ludzi [1].

W konsekwencji publikacja nie wpłynęła na stanowiska EFSA, WHO, JECFA ani FDA.

1. Landrigan P.J., Straif K., Aspartame and cancer – new evidence for causation, “Environ Health”, (20)42/2021, https://doi.org/10.1186/s12940-021-00725-y.
2. European Food Safety Authority, Scientific Opinion on the re-evaluation of aspartame (E 951) as a food additive, “EFSA Journal”, 11/2013.
3. https://apps.who.int/food-additives-contaminants-jecfa-database/chemical.aspx?chemID=62
4. https://www.fda.gov/food/food-additives-petitions/additional-information-about-high-intensity-sweeteners-permitted-use-food-united-states
5. https://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/corporate_publications/files/factsheetaspartame.pdf